The archive

60 days of Daily Sanskrit so far, newest first. Each has its translation, a word-by-word reading, its meaning and how to say it.

November 2026

  1. Mantra Saṃ gacchadhvam: the last hymn of the Ṛgveda सं गच्छध्वं सं वदध्वं सं वो मनांसि जानताम् ।
  2. Story The scholars who brought a lion to life कस्मिंश्चिद् अधिष्ठाने चत्वारो ब्राह्मणपुत्राः परं मित्रभावम् उपगता वसन्ति स्म । तेषां त्रयः शास्त्रपारङ्गताः परन्तु बुद्धिरहिताः । एकस् तु बुद्धिमान् केवलं शास्त्रपराङ्मुखः । …
  3. Subhāṣita Eighteen Purāṇas in two sentences अष्टादशपुराणेषु व्यासस्य वचनद्वयम् ।
  4. Fact A verse made with a single consonant न नोननुन्नो ऽनुन्नेनो न ना नानानना ननु ।
  5. Mantra Śivo 'ham: the first verse of the Nirvāṇaṣaṭkam मनोबुद्ध्यहंकारचित्तानि नाहं
  6. Subhāṣita Rivers do not drink their own water पिबन्ति नद्यः स्वयमेव नाम्भः स्वयं न खादन्ति फलानि वृक्षाः।
  7. Mantra Na jāyate mriyate vā: the self is never born and never dies न जायते म्रियते वा कदाचिन्

October 2026

  1. Story Yaśodā looks into Kṛṣṇa's mouth एकदा क्रीडमानास् ते रामाद्या गोपदारकाः ।
  2. Subhāṣita Svabhāvo nopadeśena: you cannot lecture away a nature स्वभावो नोपदेशेन शक्यते कर्तुम् अन्यथा ।
  3. Mantra Mātṛdevo bhava: honour mother, father, teacher, guest मातृदेवो भव । पितृदेवो भव । आचार्यदेवो भव । अतिथिदेवो भव ।
  4. Fact Should Hanumān speak Sanskrit to Sītā? अहं ह्य् अतितनुश् चैव वानरश् च विशेषतः ।
  5. Subhāṣita Laziness is the enemy within आलस्यं हि मनुष्याणां शरीरस्थो महान् रिपुः ।
  6. Mantra Ā no bhadrāḥ kratavo yantu: good thoughts from every side आ नो भद्राः क्रतवो यन्तु विश्वतोऽदब्धासो अपरीतास उद्भिदः ।
  7. Story The brahmin who dreamed of riches and broke the pots अस्ति देवीकोटनाम्नि नगरे देवशर्मा नाम ब्राह्मणः । तेन महाविषुवत्सङ्क्रान्त्यां सक्तुपूर्णशराव एकः प्राप्तः । ततस् तम् आदायासौ कुम्भकारस्य भाण्डपूर्णमण्डपैकदेशे रौद्रेणाकुलितः सुप्तः ।
  8. Subhāṣita Fate and effort: one wheel does not move a chariot यथा ह्य् एकेन चक्रेण न रथस्य गतिर् भवेत् ।
  9. Mantra Pūrṇam adaḥ: the whole from the whole ॐ पूर्णमदः पूर्णमिदं पूर्णात् पूर्णमुदच्यते ।
  10. Story The monkey who left his heart in the tree समुत्पन्नेषु कार्येषु बुद्धिर् यस्य न हीयते ।
  11. Subhāṣita Who is truly wise मातृवत् परदारेषु परद्रव्येषु लोष्ट्रवत् ।
  12. Fact Saha nāv avatu: Sanskrit's "we two" ॐ सह नाववतु । सह नौ भुनक्तु । सह वीर्यं करवावहै ।
  13. Mantra Satyam eva jayate: truth alone wins सत्यमेव जयते नानृतं सत्येन पन्था विततो देवयानः ।
  14. Subhāṣita Nothing is useless; what is rare is the one who can use it अमन्त्रमक्षरं नास्ति नास्ति मूलमनौषधम् ।
  15. Mantra Yadā yadā hi dharmasya: whenever dharma declines यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति भारत।
  16. Story The Yakṣa's questions: what is the greatest wonder? यक्ष उवाच
  17. Subhāṣita Dharmo rakṣati rakṣitaḥ: dharma protects those who protect it धर्म एव हतो हन्ति धर्मो रक्षति रक्षितः ।
  18. Mantra Nāsadīya: neither being nor non-being नासदासीन्नो सदासीत्तदानीं नासीद्रजो नो व्योमा परो यत्।
  19. Fact Namo namas te: how "namaste" is built वायुर् यमो ऽग्निर् वरुणः शशाङ्कः
  20. Subhāṣita Vidvān sarvatra pūjyate: the learned are honoured everywhere विद्वत्त्वं च नृपत्वं च नैव तुल्यं कदाचन ।
  21. Mantra Asato mā sad gamaya: lead me from the unreal to the real असतो मा सद् गमय ।
  22. Story The jackal who fell into the indigo vat अस्ति कस्मिंश्चिद् वनोद्देशे चण्डरवो नाम शृगालः प्रतिवसति स्म । स कदाचित् क्षुधाविष्टो जिह्वालौल्यान् नगरमध्ये प्रविष्टः । …
  23. Subhāṣita Drop by drop the pot fills जलबिन्दुनिपातेन क्रमशः पूर्यते घटः ।
  24. Mantra Mahāmṛtyuñjaya mantra त्र्यम्बकं यजामहे सुगन्धिं पुष्टिवर्धनम् ।
  25. Story The banyan seed: tat tvam asi न्यग्रोधफलमत आहरेतीदं भगव इति भिन्द्धीति भिन्नं भगव इति किमत्र पश्यसीत्यण्व्य इवेमा धाना भगव इत्यासामङ्गैकां भिन्द्धीति भिन्ना भगव इति किमत्र पश्यसीति न किञ्चन भगव इति ॥
  26. Subhāṣita Conquer anger with calm अक्रोधेन जयेत् क्रोधम् असाधुं साधुना जयेत् ।
  27. Fact Gu and ru: the traditional meaning of "guru" गुशब्दस्त्वन्धकारः स्यात् रुशब्दस्तन्निरोधकः ।
  28. Mantra Bhaja Govindam: grammar will not save you भजगोविन्दं भजगोविन्दं गोविन्दं भजमूढमते ।
  29. Subhāṣita Trees are like good people छायामन्यस्य कुर्वन्ति तिष्ठन्ति स्वयमातपे।
  30. Mantra Uttiṣṭhata jāgrata: arise, awake उत्तिष्ठत जाग्रत प्राप्य वरान्निबोधत ।
  31. Story Naciketas: the boy who was given to Death उशन् ह वै वाजश्रवसः सर्ववेदसं ददौ । तस्य ह नचिकेता नाम पुत्र आस ॥

September 2026

  1. Subhāṣita Six faults to give up षड् दोषाः पुरुषेणेह हातव्या भूतिम् इच्छता ।
  2. Mantra Ekaṃ sad viprā bahudhā vadanti इन्द्रं मित्रं वरुणमग्निमाहुरथो दिव्यः स सुपर्णो गरुत्मान् ।
  3. Fact Pitā and sūnu: Sanskrit's cousins "father" and "son" स नः पितेव सूनवेऽग्ने सूपायनो भव ।
  4. Subhāṣita Sahasā vidadhīta na kriyām: do not act rashly सहसा विदधीत न क्रियाम् अविवेकः परम् आपदां पदम् ।
  5. Mantra Īśā vāsyam: the first verse of the Īśa Upaniṣad ईशा वास्यमिदँ सर्वं यत्किञ्च जगत्यां जगत् ।
  6. Story The old tiger and the golden bangle सो ऽब्रवीत् — अहम् एकदा दक्षिणारण्ये चरन्न् अपश्यम् एको वृद्धो व्याघ्रः स्नातः कुशहस्तः सरस्तीरे ब्रूते — भो भो पान्थाः! इदं सुवर्णकङ्कणं गृह्यताम् ।
  7. Subhāṣita Vasudhaiva kuṭumbakam: the world is one family अयं निजः परो वेति गणना लघुचेतसाम् ।
  8. Mantra The Gāyatrī (Sāvitrī) mantra तत्सवितुर्वरेण्यं भर्गो देवस्य धीमहि ।
  9. Story The lion and the clever hare कस्मिंश्चिद् वने भासुरको नाम सिंहः प्रतिवसति स्म । अथासौ वीर्यातिरेकान् नित्यम् एवानेकान् मृगशशकादीन् व्यापादयन् नोपरराम । …
  10. Subhāṣita Udyamena hi sidhyanti: effort, not wishes उद्यमेन हि सिध्यन्ति कार्याणि न मनोरथैः ।
  11. Fact Pāṇini's first rule begins with an auspicious word वृद्धिरादैच् ।
  12. Mantra Mātā bhūmiḥ: the Earth is my mother यत्ते मध्यं पृथिवि यच्च नभ्यं यास्त ऊर्जस्तन्वः संबभूवुः ।
  13. Subhāṣita Satyaṃ brūyāt priyaṃ brūyāt: speak the truth kindly सत्यं ब्रूयात् प्रियं ब्रूयान् न ब्रूयात् सत्यम् अप्रियम् ।
  14. Mantra Karmaṇy evādhikāras te: act without craving the fruit कर्मण्येवाधिकारस्ते मा फलेषु कदाचन।
  15. Story The monkey who pulled out the wedge अव्यापारेषु व्यापारं यो नरः कर्तुम् इच्छति ।
  16. Subhāṣita Be like the swan: take the milk, leave the water अनेकशास्त्रं बहु वेदितव्यम् अल्पश्च कालो बहवश्च विघ्नाः ।
  17. Mantra Keneṣitam: by whom is the mind sent? केनेषितं पतति प्रेषितं मनः केन प्राणः प्रथमः प्रैति युक्तः ।
  18. Fact The fourteen Śiva-sūtras: an alphabet as a code अइउण् । ऋऌक् । एओङ् । ऐऔच् । हयवरट् । लण् । ञमङणनम् ।
  19. Subhāṣita Vidyā dadāti vinayam: what learning gives विद्या ददाति विनयं विनयाद् याति पात्रताम् ।
  20. Mantra Agnim īḷe: the first verse of the Ṛgveda अग्निमीळे पुरोहितं यज्ञस्य देवमृत्विजम् ।
  21. Story How the Hitopadeśa began: a king and his idle sons अस्ति भागीरथीतीरे पाटलिपुत्रनामधेयं नगरम् । तत्र सर्वस्वामिगुणोपेतः सुदर्शनो नाम नरपतिर् आसीत् । …
  22. Subhāṣita The three real jewels: water, food and a good saying पृथिव्यां त्रीणि रत्नानि जलमन्नं सुभाषितम्।